Komu przysługuje dodatkowy urlop macierzyński i jakie są zasady jego przyznawania?

Komu przysługuje dodatkowy urlop macierzyński i jakie są zasady jego przyznawania?

Kategoria Prawo pracy
Data publikacji
Autor
BiznesowaWiedza.pl

Uzupełniający urlop macierzyński przysługuje od 19 marca 2025 r. rodzicom dzieci przedwcześnie urodzonych oraz dzieci urodzonych o czasie, ale wymagających długiej hospitalizacji. Jest dobrowolny, udzielany na wniosek, wykorzystywany wyłącznie bezpośrednio po urlopie macierzyńskim i opłacany zasiłkiem w wysokości 100% podstawy wymiaru [1][2][3]. Potocznie bywa nazywany dodatkowym urlopem macierzyńskim, jednak prawidłowa nazwa ustawowa to uzupełniający urlop macierzyński [4].

Komu przysługuje uzupełniający urlop macierzyński?

Uprawnienie obejmuje pracowników objętych ubezpieczeniem chorobowym, a w zakresie zasiłku także osoby ubezpieczone z innych tytułów, w tym zleceniobiorców oraz osoby prowadzące działalność gospodarczą [1]. Z urlopu mogą skorzystać matka dziecka, ojciec wychowujący dziecko, rodzic adopcyjny, rodzic zastępczy oraz opiekun prawny na zasadach określonych w przepisach [1]. Jest to odrębne uprawnienie względem podstawowego urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego, urlopu ojcowskiego oraz świadczenia rodzicielskiego [1][4].

Jaki jest cel i od kiedy obowiązują przepisy?

Celem regulacji jest zrekompensowanie rodzicom wcześniaków i dzieci długo hospitalizowanych czasu, w którym z powodu pobytu dziecka w szpitalu nie mogli sprawować nad nim bezpośredniej opieki [1]. Przepisy weszły w życie 19 marca 2025 r. i rozszerzają ochronę rodziców, dostosowując długość urlopu do rzeczywistego czasu hospitalizacji dziecka w granicach ustawowych limitów [2].

Jakie warunki musi spełniać dziecko?

Warunkiem podstawowym jest spełnienie kryteriów dotyczących wcześniactwa, masy urodzeniowej albo hospitalizacji w określonym w ustawie okresie po porodzie [1]. Wyróżniono dwie główne grupy uprawnionych dzieci. Pierwsza to dzieci urodzone przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g. Druga to dzieci urodzone po ukończeniu 28. tygodnia, ale przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży oraz dzieci urodzone o czasie, jeżeli spełnione są ustawowe wymogi dotyczące hospitalizacji [1][4].

  Plan urlopów a kodeks pracy jak dobrze zaplanować czas wolny?

Istotne znaczenie ma moment oraz długość hospitalizacji. Dla dzieci urodzonych o czasie uwzględnia się pobyt w szpitalu liczony od 5. dnia po porodzie według zasad określonych w przepisach [5]. W niektórych sytuacjach konieczne jest, aby hospitalizacja obejmowała co najmniej dwa kolejne dni, przy czym pierwszy z nich musi przypadać w ustawowo wskazanym okresie [5].

Ile trwa uzupełniający urlop macierzyński i jak się go oblicza?

Podstawową jednostką rozliczeniową jest tydzień hospitalizacji dziecka w ustawowo określonym okresie po porodzie [1]. Urlop przysługuje za każdy taki tydzień, z uwzględnieniem limitów oraz zasad liczenia rozpoczętych tygodni określonych w przepisach [1]. Maksymalny wymiar wynosi do 15 tygodni dla dzieci urodzonych przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g [1][4]. W pozostałych przypadkach objętych regulacją maksymalny wymiar wynosi do 8 tygodni [1][2].

Hospitalizacja, która wystąpi już w trakcie korzystania z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, co do zasady nie zwiększa jego wymiaru [5]. Urlop ten jest odrębnym uprawnieniem i nie wchodzi do limitów pozostałych urlopów związanych z rodzicielstwem [1][4].

Jak i kiedy złożyć wniosek?

Urlop jest dobrowolny i udzielany wyłącznie na wniosek rodzica. Wniosek składa się do pracodawcy co do zasady najpóźniej 21 dni przed zakończeniem urlopu macierzyńskiego. Udzielenie następuje bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego [1].

Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie ze szpitala zawierające informacje o okresie hospitalizacji dziecka, masie urodzeniowej i ukończonym tygodniu ciąży. Dokument ten służy do ustalenia prawa do urlopu oraz jego wymiaru zgodnie z przepisami [1].

  Zwolnienie dyscyplinarne a urlop jakie prawa i obowiązki ma pracownik

Kto wypłaca zasiłek i w jakiej wysokości?

Za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru [1][3]. Pracownik otrzymuje zasiłek za pośrednictwem pracodawcy będącego płatnikiem. Osoba podlegająca ubezpieczeniu chorobowemu z innego tytułu ubiega się o zasiłek u płatnika składek albo bezpośrednio w ZUS, zależnie od swojej sytuacji ubezpieczeniowej [1][3].

Czy urlop można dzielić między rodziców?

Z uprawnienia może skorzystać matka albo ojciec wychowujący dziecko, a także inni uprawnieni opiekunowie wskazani w przepisach. Rodzice ustalają między sobą, które z nich i w jakim zakresie skorzysta z uprawnienia. Przepisy nie przewidują automatycznego, odrębnego wymiaru urlopu dla każdego z rodziców z osobna. Kluczowe jest spełnienie ustawowych warunków, złożenie wniosku w terminie oraz zachowanie ciągłości bezpośrednio po urlopie macierzyńskim [1][4].

Czy uzupełniający urlop macierzyński łączy się z innymi uprawnieniami?

Jest to odrębne świadczenie od podstawowego urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego, urlopu ojcowskiego oraz świadczenia rodzicielskiego. Uzupełniający urlop macierzyński można wykorzystać przed skorzystaniem z kolejnych uprawnień rodzicielskich, jednak zawsze następuje on bezpośrednio po urlopie macierzyńskim [1][4].

Dlaczego wprowadzono te przepisy i jaki jest kierunek zmian?

Regulacja ma zrekompensować rodzicom realny czas rozłąki z dzieckiem wymuszony leczeniem szpitalnym i zapewnić możliwość sprawowania bezpośredniej opieki po wyjściu dziecka ze szpitala. Obowiązujące rozwiązania wpisują się w szerszy kierunek zmian polegający na rozszerzaniu ochrony rodziców dzieci wymagających intensywnej opieki medycznej oraz na powiązaniu wymiaru urlopu z rzeczywistym okresem hospitalizacji w granicach limitów do 15 tygodni lub do 8 tygodni [1][2][4].

Wykorzystane materiały

  1. https://www.gov.pl/web/rodzina/dodatkowy-urlop-dla-rodzicow-wczesniakow
  2. https://www.gov.pl/web/rodzina/informacja-w-sprawie-ustawy—kodeks-pracy-oraz-niektorych-innych-ustaw-dz-2024-poz-1871–nowelizacja-przepisow-ustawy-o-swiadczeniach-rodzinnych
  3. https://www.zus.pl/-/zasi%C5%82ek
  4. https://www.gov.pl/web/rodzina/uzupelniajacy-urlop-macierzynski
  5. https://www.gov.pl/web/rodzina/pytania-i-odpowiedzi3

Dodaj komentarz