Audyt finansowy jako element budowania wiarygodności firmy wobec banków i inwestorów

Artykuł sponsorowany

Audyt finansowy kojarzy się przede wszystkim z obowiązkowym badaniem sprawozdania finansowego. Z punktu widzenia właściciela przedsiębiorstwa może jednak pełnić szerszą funkcję. Niezależna weryfikacja danych pomaga zwiększyć ich użyteczność dla podmiotów, które nie uczestniczą na co dzień w zarządzaniu firmą. Ma to szczególne znaczenie w relacjach z bankami oraz potencjalnymi inwestorami. Obie grupy podejmują decyzje na podstawie informacji, których same nie tworzyły. Muszą więc ocenić nie tylko wysokość przychodów, zysku czy zadłużenia, lecz również wiarygodność danych będących podstawą analizy. Audyt finansowy nie gwarantuje uzyskania kredytu ani pozyskania inwestora. Może jednak ograniczyć ryzyko informacyjne i stworzyć bardziej wiarygodną podstawę do rozmów o finansowaniu.

Dlaczego wiarygodność danych finansowych ma znaczenie?

Dwie firmy mogą wykazywać zbliżony wynik finansowy, a jednocześnie różnić się jakością procesów, na podstawie których został on ustalony. Dlatego odbiorca sprawozdania chce wiedzieć nie tylko, jakie liczby przedstawiono, ale również czy zostały one ustalone zgodnie z właściwymi zasadami i czy można na nich oprzeć dalszą analizę. Przy ocenie przedsiębiorstwa bank może brać pod uwagę m.in. rentowność, płynność, zadłużenie, zdolność do generowania przepływów pieniężnych oraz jakość zabezpieczeń. Wszystkie te analizy opierają się jednak na danych finansowych. Jeżeli informacje są niespójne, często korygowane albo trudno je uzgodnić z dokumentacją źródłową, ocena sytuacji przedsiębiorstwa staje się bardziej skomplikowana. Audyt może ograniczyć część tej niepewności.

Potencjalny inwestor znajduje się w podobnej sytuacji. Nie uczestniczył w tworzeniu historycznych danych i musi sam ocenić, na ile przedstawiany obraz działalności odpowiada rzeczywistości. Zbadane sprawozdanie nie zastępuje własnej analizy inwestora, ale dostarcza dodatkowego punktu odniesienia.

Jak audyt finansowy zwiększa użyteczność danych?

Audyt finansowy polega na niezależnym badaniu sprawozdania przez biegłego rewidenta. Celem nie jest potwierdzenie poprawności każdej pojedynczej operacji, lecz uzyskanie racjonalnej pewności, że sprawozdanie jako całość nie zawiera istotnego zniekształcenia. Zarząd przygotowuje dane o przedsiębiorstwie i odpowiada za jego sprawozdawczość. Audytor jest natomiast stroną niezależną od procesu przygotowania tych informacji. Dzięki temu bank lub inwestor otrzymuje dane, które zostały poddane dodatkowej profesjonalnej weryfikacji. Może to zwiększać przejrzystość komunikacji pomiędzy przedsiębiorstwem a zewnętrznym odbiorcą.

Pozytywnej opinii z badania nie należy interpretować jako stwierdzenia, że przedsiębiorstwo jest dobrą inwestycją albo bezpiecznym kredytobiorcą. Audytor nie podejmuje decyzji za bank czy inwestora. Badanie dotyczy wiarygodności sprawozdania finansowego, a nie atrakcyjności biznesowej przedsiębiorstwa. Firma może więc posiadać prawidłowo sporządzone sprawozdanie, a jednocześnie charakteryzować się wysokim zadłużeniem lub niską rentownością.

Co bank może odczytać ze zbadanego sprawozdania?

Dla instytucji finansującej ważna jest nie tylko sama opinia audytora. Znaczenie ma również to, czy przedsiębiorstwo potrafi regularnie przygotowywać spójne dane, wyjaśniać istotne pozycje oraz utrzymywać kontrolę nad procesem raportowania. Sprawny audyt wymaga przygotowania dokumentacji, uzgodnienia danych oraz udzielania odpowiedzi na pytania dotyczące istotnych pozycji sprawozdania. Firma, która potrafi przejść przez ten proces w uporządkowany sposób, posiada zazwyczaj lepszą podstawę do przekazywania danych również bankom. Nie oznacza to jednak automatycznej oceny jakości całego przedsiębiorstwa.

Regularne zamykanie okresów, uzgodnienia kont czy właściwe dokumentowanie zdarzeń gospodarczych wpływają na szybkość i jakość raportowania. Są to również elementy istotne dla właściciela firmy. Im później identyfikowane są błędy, tym trudniej wykorzystywać dane księgowe do bieżącego zarządzania. Sprawozdanie z badania może zawierać informacje istotne dla odbiorców sprawozdania. Nie każda uwaga oznacza problem uniemożliwiający finansowanie. Powinna jednak zostać przeanalizowana i odpowiednio wyjaśniona zainteresowanym stronom. Ukrywanie problemu zazwyczaj buduje większe ryzyko niż jego transparentne przedstawienie wraz z planem działania.

Jak audyt wpływa na relacje z inwestorem?

Inwestor analizujący przedsiębiorstwo zazwyczaj chce zrozumieć zarówno historyczne wyniki, jak i możliwość ich utrzymania w przyszłości. Audyt zwiększa wiarygodność określonej części informacji historycznej, ale nie odpowiada na wszystkie pytania związane z inwestycją. Audyt finansowy i finansowe due diligence nie są tym samym procesem. Audyt koncentruje się na sprawozdaniu finansowym i wyrażeniu opinii przez biegłego rewidenta. Due diligence jest natomiast wykonywane w związku z konkretną transakcją i może obejmować analizę jakości wyników, zadłużenia, kapitału obrotowego, podatków, umów oraz innych czynników wpływających na wartość i ryzyko transakcji. W praktyce dobrze uporządkowana księgowość i regularny audyt mogą ułatwić późniejsze przygotowanie danych do due diligence.

Proces sprzedaży udziałów czy pozyskania inwestora często wymaga przygotowania wielu zestawień za kilka okresów. Problemy pojawiają się, gdy dane księgowe i zarządcze nie są ze sobą spójne. Wtedy część czasu przeznaczonego na negocjacje musi zostać wykorzystana na wyjaśnianie różnic i korekt. Regularny audyt finansowy może wcześniej ujawnić część słabości w sprawozdawczości i dać przedsiębiorstwu czas na ich uporządkowanie.

Kiedy dobrowolny audyt finansowy może mieć sens?

Nie każda firma podlega obowiązkowemu badaniu sprawozdania finansowego. W określonych sytuacjach przedsiębiorstwo może jednak rozważyć badanie dobrowolne jako element przygotowania organizacji do kolejnego etapu rozwoju. Jeżeli firma planuje istotne finansowanie dłużne, warto wcześniej sprawdzić jakość danych finansowych, które będą przedstawiane instytucji finansowej. Audyt nie zastępuje analizy kredytowej, ale może zwiększyć poziom uporządkowania informacji wykorzystywanych podczas procesu. Dobrowolne badanie może być również rozważane przed rozpoczęciem rozmów z inwestorem. Szczególnie wtedy, gdy firma rozwijała się szybko i jej procesy księgowe nie były wcześniej projektowane z myślą o zewnętrznych odbiorcach.

Wzrost skali działalności powoduje, że błędy, które wcześniej miały niewielkie znaczenie, zaczynają wpływać na coraz większą liczbę transakcji. Regularna zewnętrzna weryfikacja może pomóc szybciej zidentyfikować obszary wymagające usprawnienia.

Audyt jako element budowania wiarygodności

Audyt finansowy nie jest narzędziem służącym do „upiększania” wyników przed bankiem czy inwestorem. Jego wartość wynika właśnie z niezależności. Dla przedsiębiorstwa może stanowić element szerszego systemu budowania wiarygodności obejmującego rzetelną księgowość, regularne raportowanie, jasne procedury i transparentną komunikację z interesariuszami. Właściciel firmy planujący finansowanie lub transakcję powinien więc zadać sobie nie tylko pytanie, czy jego wyniki są dobre. Równie ważne jest to, czy zewnętrzna strona będzie mogła szybko je zrozumieć i uznać dane będące ich podstawą za wiarygodne.